Kunstmatige Intelligentie en natuurlijke domheid domineren Oranjeveteranen

Hij werd nog net niet weggehoond toen hij er tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen in de Tweede Kamer over begon: Laurens Dassen, voorman van de eenmansfractie van Volt. Hij vond het ronduit beschamend dat er in de hele Miljoenennota geen woord aan was gewijd. Geen letter. Geen komma. Niets. AI dus. Kunstmatige intelligentie. Wat dat in vredesnaam te maken heeft met de wedstrijd van de ZCFC-veteranen tegen De Meteoor? Dat wordt vanzelf duidelijk.

De voortreffelijke arbiter Konijn heeft geen AI nodig om te fluiten

Want die wedstrijd stond op het programma in de herfstvakantie. En aangezien het aantal veteranen met schoolgaande kinderen op één hand te tellen valt, was de dug-out tot de nok toe gevuld met niet-spelende Oranjehemden. Aan manschappen geen gebrek. Aan een keeper wel. Sluitpost kwam inderhaast van een fotografieklus aangestiefeld om alsnog een soort slot op de deur te vormen. Een slot dat zich, zo zou blijken, betrekkelijk eenvoudig liet forceren.

Sluitpost in zijn natuurlijke habitat. Hier nog wel

Met AI heeft dit vooralsnog niets te maken. Behalve dan dat je tegenwoordig ook gewoon foto’s kunt genereren. Hoef je niet meer de halve provincie door voor een paar kiekjes. Nadeel is wel dat al die kunstmatig gegenereerde plaatjes op elkaar lijken. Maar dat geldt, bij nader inzien, ook voor de veteranen.

Gegenereerde foto of niet? Dat is de vraag. 

Dat De Meteoor een lastige tegenstander is, blijkt uit het opmerkelijke aantal onderlinge wedstrijden dat het einde niet haalde. Vorig jaar nog werd de confrontatie voortijdig afgeblazen na een spuugincident. Het is gewoon altijd wat met die Noord-Amsterdammers. Nog voordat er een bal was getrapt, stond de stemming bij de Oranjehemden dan ook op onweer. Zeker toen bleek dat De Meteoor twee spelers had opgesteld die de veteranenleeftijd nog niet hadden bereikt. Eentje was zelfs tien jaar te jong. De junior zou niet meedoen, zo werd plechtig beloofd.

Gerard, Paul en Bram zijn zeker geen junioren

Ook dit heeft weinig met AI te maken. Hoewel je kunstmatige intelligentie uitstekend kunt gebruiken om uit te zoeken welke mogelijkheden een vereniging heeft wanneer een tegenstander de reglementen aan zijn voetbalschoenen lapt. Niemand kent immers het complete KNVB-handboek uit zijn hoofd. En je kunt ChatGPT natuurlijk ook vragen een geestig wedstrijdverslag te schrijven, in de stijl van Sluitpost, compleet met bijgeleverde of gegenereerde foto’s. Of dat bij dit verslag is gebeurd, zal vermoedelijk nooit worden opgehelderd.

Bram na de misser: Ik moest teveel nadenken. Met AI was dit nooit gebeurd.

Na een nerveus begin namen de veteranen het heft stevig in handen. Er was sprake van een duidelijk veldoverwicht en de kansen regen zich aaneen. Bram, Ernst en Paul kregen mogelijkheden, maar de bal weigerde het doel in te gaan. En toen gebeurde het onvermijdelijke. De junior van De Meteoor kwam stiekem het veld in.

Junior en aanvoerder van Braam in een kunstmatig gegenereerde actie 

De 0-1 was nog een fraaie actie van de rechtsbuiten. De 0-2 kwam voort uit pure snelheid, een eigenschap die bij de veteranen inmiddels vooral in herinneringen bestaat. Bij de 0-3 besloot Sluitpost weg te lopen. Letterlijk. Als je dan zo graag tegen oude mannen wilt scoren, doe dat maar in een leeg doel, moet hij hebben gedacht. En dat deed de millennial. Sluitpost bleef vervolgens een tijdje weg.

Het lege doel. Foto zonder AI

Intussen voltrekken zich buiten de vertrouwde lijnen van het veteranenvoetbal ontwikkelingen die minstens zo zorgelijk zijn. Afgelopen week werd Albert Heijn gehackt, waarna binnen een dag de schappen leeg waren. In dezelfde week werd Starshield ingeperkt doordat iemand in de Verenigde Staten aan de knoppen had gezeten. Met Oekraïense doden tot gevolg. En er was ook nog opmerkelijk technologisch nieuws: met behulp van AI zou Adobe Creative Cloud zijn gereverse-engineerd.

Dat laatste behoeft enige uitleg. Maar die komt later. Net als de oproep aan de overheid om kunstmatige intelligentie eindelijk serieus te nemen.

De kunstmatig niet intelligente sluitpost daar waar ie niet hoort: Aan de zijlijn

Terug naar het veld, waar inmiddels een bescheiden bestuurscrisis was uitgebroken. Sluitpost had natuurlijk nooit mogen weglopen. Daarover waren het orakel uit Lemelerveld en de positiviteitsgoeroe uit Westknollendam het roerend eens. En, eerlijk is eerlijk, Sluitpost zelf uiteindelijk ook. Het was de culminatie van een negatieve spiraal waarin de veteranen volstrekt onnodig waren beland.

Een lichtpuntje was dat ook de Meteoren inmiddels tot het inzicht waren gekomen dat voetballen met een extra junior tegen een verzameling vijftigplussers niet helemaal eerlijk was. De jongeling verdween weer naar de kant. Ruststand: 0-3. Niet alleen onverdiend, maar vooral onnodig. Aanvoerder Roland had zijn handen vol aan het managen van de collectieve verontwaardiging.

Het orakel in overleg met clubicoon Jan Jager over de ontstane situatie

Dan toch even over reverse engineering. Dat is het uit elkaar halen en analyseren van bestaande software om te begrijpen hoe die werkt en eventueel een eigen variant te bouwen. Met AI wordt dat proces steeds eenvoudiger. Een gebruiker van Adobe Creative Cloud, bekend van Photoshop, Premiere en After Effects, zou op die manier hebben geprobeerd een eigen versie van de software te maken. Gratis, welteverstaan. Technisch opent dat fascinerende mogelijkheden. Hoe het precies werkt? Daar komen we zo op terug.

Ook op de bank hebben de veteranen talent

Eerst de rust. Daarin werd stevig ingegrepen. Johan voor Ben, Yous voor Wouter, Besim en Wasim erin, Gerard voor Ernst en Achmed voor Lex. Alleen Paul, Martin, Lex M. en Bram bleven staan. Net als Sluitpost, die inmiddels elektronisch huisarrest tussen de palen had gekregen. Toeschouwers Michiel, Ate, Daniëlle en Jan keken hun ogen uit toen het Zaans Oranje met hernieuwd elan uit de kleedkamer stoof.

Zou de technische staf stiekem een AI-model hebben geraadpleegd om de ideale opstelling te berekenen? Of was hier sprake van ouderwets menselijk inzicht? De grens tussen kunstmatige intelligentie en natuurlijke wanhoop is soms flinterdun.

Martin vindt dat de veteranen in een zweverig systeem spelen

Terug naar reverse engineering. Je laat een AI-model bestaande software analyseren, de werking ervan doorgronden en vervolgens vergelijkbare programmatuur ontwikkelen. Wat vroeger maanden programmeerwerk kostte, kan daarmee aanzienlijk sneller gaan. Binnenkort kan vrijwel iedereen ermee experimenteren. Stel je voor: Minecraft spelen in een virtuele wereld onder de velden van ZCFC. Of Grand Theft Auto door de straten van Zaandam. Met een spectaculaire achtervolging over de Gedempte Gracht en een ontsnappingsroute via de Zaanse Schans.

Het klinkt allemaal vermakelijk. Maar wie er iets langer over nadenkt, ontdekt ook de schaduwzijde.

Strafschop. Arbiter Konijn heeft daar geen VAR of AI voor nodig

Op het veld was intussen een ware wederopstanding gaande. De veteranen creëerden kans op kans, maar scoren bleef een probleem. Daar moest uiteindelijk een strafschop aan te pas komen. De voortreffelijk fluitende arbiter Konijn had de zaken scherp in de gaten. De Meteoor kwam nauwelijks nog aan voetballen toe en moest het hebben van counters. Dat deden de Amsterdammers overigens met verve.

Een enkele keer dreigde de vlam opnieuw in de pan te slaan. Besim en de goedgebekte nummer 11 kregen het met elkaar aan de stok. Maar beiden bleken iets te hebben geleerd van eerdere confrontaties. De vrede bleef bewaard. Intussen stond het 2-4. Het geloof in een wonder was terug, al was de tijd om dat wonder daadwerkelijk te voltrekken beperkt.

Lex Meijn moest de counters afstoppen. "Hoe dan?" vraagt ie hier

Met reverse engineering kun je niet alleen computerspelletjes of fotobewerkingssoftware nabouwen. Ook beveiligingssoftware kan worden geanalyseerd. En wie begrijpt hoe beveiliging werkt, kan mogelijk ook ontdekken hoe die te omzeilen is. Voeg daar de mogelijkheden van AI bij om cyberaanvallen te automatiseren en het wordt een stuk minder grappig.

Er bestaan inmiddels serieuze zorgen over de kwetsbaarheid van het financiële systeem, de beurs en het elektriciteitsnet. Niet zonder reden. Kunstmatige intelligentie ontwikkelt zich razendsnel, terwijl de politieke controle erover achterblijft. Bovendien ligt een groot deel van de macht bij een handvol Amerikaanse technologiebedrijven, opererend onder het toeziend oog van een nogal grillige president.

Europa staat erbij en kijkt ernaar. Zoals Sluitpost bij de derde tegentreffer.

Sluitpost loopt naast zn schoenen

Dat de veteranen uiteindelijk verloren, was verdiend. Al had het met de juiste instelling, een beetje meer zelfbeheersing en een fractie meer doelgerichtheid heel anders kunnen lopen. Konden we die wedstrijd maar reverse-engineeren. Dan haalden we hem uit elkaar, analyseerden we alle fouten en bouwden we een nieuwe versie. Eentje waarin de kansen wél worden benut, de junior netjes op de bank blijft en Sluitpost gewoon tussen zijn palen staat.

Dan hadden de Meteoren een pak slaag gekregen waar zelfs kunstmatig intelligente honden geen brood van lusten.

Bram en Paul blijven positief. Een kunstmatige lach ten spijt

In verschillende Europese landen bestaat inmiddels een ministerspost voor technologie of innovatie. Een bewindspersoon die zich ook nadrukkelijk met AI bezighoudt. Misschien is dat voor Nederland helemaal geen gek idee. Want terwijl de wereld in hoog tempo verandert, staan wij nog altijd te discussiëren over wie er eigenlijk in het doel moet.

Laurens Dassen heeft wat dat betreft gewoon gelijk.

Sluitpost